Edynburg [Edinburgh], miasto przy ujściu rzeki Leith do zatoki Forth, stolica Szkocji (od 1437). Według jednej wersji, nazwa ta stanowi zanglicyzowaną formę celtyckiego Dineidin (twierdza na skarpie), którym to terminem piktyjskie plemię Gododdin określało wzniesioną przez siebie warownię położoną na skraju tutejszej skały wulkanicznej. Inna wersja wywodzi nazwę miasta od króla  Northumbrii Edwina (616-32), który na tym miejscu założył ok. 626 twierdzę Edwin's Burgh.

W połowie X w. E. został przejęty przez władców  Alby.  Malcolm III zbudował na skale dom myśliwski, a jego pobożna małżonka, św.  Małgorzata, poleciła wznieść tu kaplicę, która zachowała się do dnia dzisiejszego. Rozwój miasta położonego w pobliżu Zamku datuje się od panowania  Dawida I, który w 1128 zbudował nieopodal klasztor  Holyrood, służący mu także za jedną z rezydencji. Droga od klasztoru do zach. krańca E. nazwana została Canongate, a powstałe tu miasto (o tej samej nazwie) aż do 1856 r. pozostawało odrębną jednostką administracyjną. Wśród budowli wzniesionych w XII w. w sąsiedztwie Zamku najsłynniejszą jest kościół św. Eligiusza (St Giles). Najstarsza zachowana karta królewska posiada datę 28 maja 1329;  Robert I potwierdza w niej prawa przysługujące  miastu królewskiemu, przyłączając doń zarazem port Leith. Po zniszczeniach wojennych z XIV w.  Jakub II odbudował miasto i zamek, czyniąc go stałą rezydencją królewską (w miejsce Perth). Za panowania kolejnych dwóch Jakubów zbudowano solidne mury obronne (1436) i rozpoczęto budowę Holyrood Palace (ok. 1500). Na pocz. XVI w. E. stał się ważnym ośrodkiem życia kulturalnego, korzystającym z dobrodziejstw królewskiego mecenatu; w 1506 założona została Królewska Szkoła Medyczna (Royal College of Surgeons), a dwa lata później rozpoczęła działalność pierwsza szk. drukarnia. Wydarzenia 2 poł. XVI w., przeniesienie się  Jakuba VI do Londynu, a także liczne konflikty rozgrywające się w następnym stuleciu, zahamowały rozwój miasta. Stało się ono wtedy terenem licznych walk, miejscem wielu egzekucji, a na zamkowej esplanadzie nierzadko płonęły stosy z czarownicami.  Karol II odbudował Holyrood Palace, ale fakt ten nie miał większego wpływu na losy miasta. Po  Unii 1707, której konsekwencją była likwidacja parlamentu szk., E. utracił także swą dotychczasową funkcję centrum życia politycznego. W  Czterdziestym Piątym podział stolicy odzwierciedlał podział wśród Szkotów; w Holyrood Palace mieścił się dwór  Młodego Pretendenta, podczas gdy Zamek Edynburski pozostawał w rękach oddziałów rządowych. Po upadku ostatniego powstania  jakobickiego nastąpił jednak nagły rozkwit E. jako ośrodka nauki i kultury. Wielką sławę zaczął zyskiwać sobie tutejszy uniwersytet ( University of Edinburgh, zał. 1583), przyciągając przez następnych kilkadziesiąt lat wielu studentów z Europy i Ameryki Płn. Ożywioną działalność prowadziły liczne kluby i towarzystwa filozoficzne, literackie, naukowe etc. Mieszkało tu i pracowało wielu wybitnych myślicieli, m. in. D.  Hume i A.  Smith. W 1822 stolica Szkocji gościła (po raz pierwszy od ponad stu lat) brytyjskiego monarchę  Jerzego IV. XIX-wieczna rewolucja przemysłowa nie odcisnęła zbytnio swego piętna na mieście, które zachowało wiele historycznego uroku. Dzisiejszy E. składa się z dwóch części: Starego Miasta, które powstało w XI w. w sąsiedztwie Zamku na Skale oraz dolnego Nowego Miasta, które rozwinęło się w XVIII w. od strony północnej (jego budowę rozpoczęto w 1767). Stare Miasto obfituje w liczne zabytkowe budowle związane ściśle z historią Szkocji; jego osią jest tzw. Mila Królewska (Royal Mile), łącząca Zamek z Pałacem Holyrood. Układ przestrzenno-architektoniczny Nowego Miasta, budowanego 1776-1840, nawiązuje do idei szk.  Oświecenia, którego głównym ośrodkiem był E. Na szczególną uwagę zasługują zwłaszcza ulice Princes Street i George Street, a także plac Charlotte Square. Dzisiejszy E. jest siedzibą lokalnych władz administracyjnych (na czele ze  Scottish Office), a także wielu instytucji naukowych i kulturalnych. Od 1947 odbywa się tu corocznie (w sierpniu) słynny Międzynarodowy Festiwal Muzyki i Dramatu, który obejmuje różne dziedziny twórczości artystycznej; poza oficjalnym programem organizowane są także liczne imprezy o charakterze widowiskowym (The Fringe). Większość zakładów wytwórczych usytuowana jest w pobliżu portowego miasta Leith. W czasie II wojny św. E. stanowił wojskowy i naukowy ośrodek emigracji polskiej; na tutejszym uniwersytecie znajduje się  Polski Wydział Lekarski. Obecnie stolica Szkocji, stanowiąca od 1975 jeden z dystryktów regionu Lothian, liczy ok. 430 tys. mieszkańców.