Edynburg – Szkocka Galeria Narodowa

MALARSTWO FLAMANDZKIE I HOLENDERSKIE XVII W.

Uczta Heroda Rubensa jest typowym przykładem jego bujnego stylu. Na obrazie krwawa zbrodnia Heroda usunięta jest w cień przez realistycznie przedstawione smakołyki na stole. Niedawno przeprowadzone prace konserwatorskie przywróciły malowidłu żywe barwy. Jak wszystkie wielkie dzieła Rubensa, i to zostało wykonane przy pomocy licznych uczniów, natomiast trzy małe modellos, w tym mistrzowski Pokłon pasterzy, wyszły spod jego ręki. Trzy wielkie pionowe obrazy Van Dycka pochodzą z okresu, kiedy artysta mieszkał w Genewie. Rodzina Lomellini jest przykładem jego mistrzostwa w tworzeniu portretów rodzinnych.

Wśród czterech obrazów Rembrandta znajduje się wzruszający Autoportret w wieku 51 lat oraz sugestywna Kobieta w łóżku, która prawdopodobnie przedstawia biblijną Sarę w noc poślubną, czekającą na swego męża Tobiasza, aby odpędził od niej złego demona. Chrystus w domu Marty i Marii jest największym i prawdopodobnie najwcześniejszym z około 30 zachowanych do naszych czasów płócien Vermeera, zarazem jedynym o tematyce religijnej. Ono właśnie zainspirowało Hanavan Meegeren do dokonania szeregu słynnych fałszerstw. Hals jest autorem dwóch typowych portretów oraz doskonałej karykatury Verdonck. Są tu również wspaniałe dzieła innych malarzy holenderskich z tego okresu; do najciekawszych należą: Szkoła dla chłopców i dziewcząt Jana Steena oraz dziwny, budzący grozę obraz Wnętrze kościoła św. Bavo w Harleemie Pietera Saenredama, będący jednym z najdroższych nabytków galerii.

MALARSTWO EUROPEJSKIE XVIII I XIX W.

Wśród wielkich obrazów z XVIII w. znajduje się Odnalezienie Mojżesza Tiepola, przykład wspaniałej, brawurowej fantazji malarza (córka faraona i jej służące mają na sobie odzienie z XVII w.); pomimo ogromnych rozmiarów dzieło zachowuje właściwe proporcje, jeśli ogląda się je, stojąc po prawej stronie. Inne kompozycje o przeznaczeniu dekoracyjnym, pochodzące z tego okresu, to Doktor Goyi, karton z rysunkiem przedstawiającym projekt gobelinu, oraz trzy wielkie pionowe obrazy Bouchera, wyobrażające sceny pasterskie. Jednakże klejnotami działu francuskiego są mniejsze obrazy, szczególnie Fetes Venitiennes Watteau, będący zwiewną rokokową idyllą, oraz Wazon z kwiatami Chardina, podręcznikowy przykład martwej natury. Jednym z ostatnich nabytków galerii jest rzeźba Canovy z 1817 r. Trzy Gracje, która w ostatniej minucie została przelicytowana i wymknęła się z rąk pełnomocników jednego z kalifornijskich muzeów.

W tym dziale znajduje się także spora grupa arcydzieł impresjonistów i postimpresjonistów, w tym szczególnie ciekawa część poświęcona dziełom Degasa, zawierająca, na przykład, pochodzący z początkowego okresu twórczości malarza Portret Diego Mar-telli przedstawiający florenckiego krytyka, który należał do najbardziej zagorzałych zwolenników ruchu impresjonistycznego; ponadto można tu odnaleźć trzy wyjątkowe obrazy Gaugina, namalowane w Bretanii, na Martynice i Tahiti, oraz Wysokie drzewa Cezanne’a, stanowiące punkt wyjścia dla nowoczesnej abstrakcji.

MALARSTWO ANGIELSKIE I AMERYKAŃSKIE

W galerii znajduje się zdumiewająco mało obrazów twórców angielskich, lecz te, które tu można obejrzeć, są rzeczywiście wyjątkowe. Obraz Sara Malcolm Hogharta, namalowany w więzieniu Newgate w dniu, w którym morderczyni została stracona, niegdyś należał do Horacego Walpole’a. Także na jego zamówienie powstały Ladies Walde-grave, grupowy portret przedstawiający trzy wnuczki pisarza, namalowany przez Reynoldsa. Pani Graham Thomasa Gainsborough jest portretem mocno zapadającym w pamięć. Wisi tu również Dedham Yale, który Constable określił słowami: „chyba najlepsze z moich dzieł”. Są tu także dwa widoki Rzymu Turnera. Galeria posiada również wspaniałą kolekcję jego akwarel, które wystawiane są co roku w styczniu, gdy światło słoneczne jest najsłabsze.

O ile wydaje się zaskakiwać niewielka ilość prac angielskich artystów, o tyle – przeciwnie – dziwi obecność kilku wyjątkowych płócien malarzy amerykańskich: romantyczna fantazja Benjamina Westa Ocalenie króla Aleksandra III przed jeleniem, namalowana z wirtuozerią Lady Agnew of Lochnaw Johna Singera Sargenta oraz Widok wodospadu Niagara od strony amerykańskiej Frederica Edwina Churcha. Ostatni z tych obrazów był trzymany w magazynie przez kilka dziesięcioleci, powrócił do ekspozycji dopiero wtedy, kiedy „ponowne odkrycie” artysty w latach 70. spowodowało, że amerykańskie muzea zaczęły oferować astronomiczne sumy, pragnąc zakupić jedyną pracę Churcha, będącą w posiadaniu europejskiej galerii.

MALARSTWO SZKOCKIE

Po takim bogactwie kolekcja sztuki szkockiej, która ukazuje cały rodzimy dorobek od XVII-wiecznego malarstwa portretowego do ruchu Arts and Crafts, robi skromne wrażenie. Jest tu jednakowoż parę ważnych dzieł, wystawionych w szerokim europejskim kontekście – na przykład poruszający Achilles opłakujący śmierć Patroklosa, obraz namalowany w Rzymie przez Gavina Hamiltona. Twórczość Allana Ramsaya, który był nadwornym malarzem Jerzego III, reprezentuje osobisty wizerunek Druga żona artysty oraz portret Jana Jakuba Rousseau, na którym filozof przedstawiony został w stroju armeńskim.

Wśród wielkich portretów Henry’ego Raeburna warto zwrócić uwagę na mężne, dumne oblicza Sir Johna Sinclaira oraz Pułkownika Alistaira MacDonella of Glengarry. Obydwaj mężczyźni przedstawieni są w kompletnym stroju górali szkockich. Maesteria techniczna Reaburna jest równie widoczna w pracach mniejszych rozmiarów, jak na przykład w jednym z najbardziej znanych obrazów znajdujących się w galerii, Wielebny Robert Walker jeżdżący na łyżwach po jeziorze Duddingston.

Wśród innych szkockich dzieł zobaczyć można prace wszechstronnego Davida Wilkie. którego wielki obraz historyczny Sir David Baird znajduje ciało sułtana Tippo Saiba stanowi kontrast z wczesnymi scenami realistycznymi i innymi kompozycjami artysty, wystawianymi w podziemiach. Widok na zamek Tantallon i skałę Bass to dzieło Alexandra Nasmytha, na którym najlepiej widać jego tendencję do używania złocistych bieli; widoczny w tle tonący statek stanowi dramatyczny akcent kompozycji.

Dodaj komentarz

Twój adres email nie zostanie opublikowany. Pola, których wypełnienie jest wymagane, są oznaczone symbolem *